Ernst Toller

Ernst Toller

Ernst Toller

Toller ma szczupłą budowę ciała, wzrost 1,65?1,68 m., wąską twarz, nie nosi brody, ma piwne oczy, ostre spojrzenie i myśląc przymyka oczy, włosy ciemne, prawie czarne, falowane, mówi poprawną niem­czyz­ną.
Charakterystyka studenta prawa i filozofii Ernsta Tollera zamieszczona w nakazie aresztowania, wydanym 13 maja 1919 r. przez prokuratora przy Sądzie Wojennym w Monachium

Ernst Toller (1893-1939) – ekspresjonistyczny dramaturg i poeta, uto­pi­jny zwolennik rewolucji socjalnej bez przelewu krwi, polityk-idea­lis­ta, dwudziestopięcioletni ekspert rewolucyjny, członek rządu pro­kla­mo­wa­nej w 1919 r. efemerycznej Socjalistycznej Republiki Ba­wa­rii. Ge­nial­ny mówca, odważny żołnierz, więzień stanu i uchodźca po­li­tycz­ny, pacyfista i niezłomny antyfaszysta, mężczyzna obdarzony niezwykłym urokiem osobistym. Biografię Tollera z wyjątkiem jej tragicznego zakończenia – czyta się jak fascynującą, przygodową powieść. Jej fragment stał się tematem sztuki Tankreda Dorsta, wystawionej w 1968 r. w Stuttgarcie. Prócz kilku faktów z prywatnego życia, życiorys Tollera jest reprezentatywny dla doświadczeń współczesnej mu generacji artystów i intelektualistów, doświadczonych przez wojnę na­ro­do­wych socjalistów, wygnańców skazanych na życie na obczyźnie. Ernst Toller, w Polsce niemal nieznany, w Europie był już za swego życia uznanym i sławnym poetą i dramaturgiem, jego wyrażające społeczny protest sztuki, które zapewniły mu poczesne miejsce w historii literatury niemieckiej, są analizowane na seminariach uniwersyteckich całego świata. Zaliczony został do grona najważniejszych przedstawicieli niemieckiego ekspresjonizmu. Jego sztuki przetłumaczono na 27 języków, grane były na scenach całego świata. W latach dwudziestych był jednym z najsławniejszych żyjących dramaturgów Niemiec. Są ulice noszące jego nazwisko i towarzystwa jego imienia. W 1978 r. Hanser Verlag wydał jego dzieła zebrane. Nieprzerwanie trwa akademicki dyskurs o spuściźnie, którą pozostawił, a etyczne i polityczne przesłania jego dramatów nie tracą na aktualności.


Tłumaczenia dzieł Ernsta Tollera z niemieckiego na język polski zrealizowane w ramach projektu STACJI SZAMOCIN,
Ernst Toller – poszukiwanie tożsamości,
sfinansowane przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej w 2003 r.

  1. Autobiografia Ernsta Tollera Moje życie w Niemczech (tł. Eugeniusz Wachowiak).
  2. Książka Wolfganga Rothe Toller (tł. Jakub Kazecki).
  3. Sztuka Ernsta Tollera Człowiek-Masa (tł. Małgorzata Leyko).
  4. Sztuka Ernsta Tollera Kaleki (tł. Eugeniusz Wachowiak).
  5. Sztuka Ernsta Tollera Przemiana (tł. Anna Maniecki).

Ponadto posiadamy tłumaczenie z niemieckiego rozdziału Kindheit; z autobiografii Ernsta Tollera Moje życie w Niemczech (tł. Krystyna Zarzecka).