Ernst Toller

Ernst Toller

Ernst Toller

„Toller ma szczupłą budowę ciała, wzrost 1,65–1,68 m., wąską twarz, nie nosi brody, ma piwne oczy, ostre spojrzenie i myśląc przymyka oczy, włosy ciemne, prawie czarne, falowane, mówi poprawną niem­czyz­ną”.
Charakterystyka studenta prawa i filozofii Ernsta Tollera zamieszczona w nakazie aresztowania, wydanym 13 maja 1919 r. przez prokuratora przy Sądzie Wojennym w Monachium […]

Ernst Toller (1893–1939) – ekspresjonistyczny dramaturg i poeta, uto­pi­jny zwolennik rewolucji socjalnej bez przelewu krwi, polityk-idea­lis­ta, dwudziestopięcioletni „ekspert rewolucyjny”, członek rządu pro­kla­mo­wa­nej w 1919 r. efemerycznej Socjalistycznej Republiki Ba­wa­rii. Ge­nial­ny mówca, odważny żołnierz, więzień stanu i uchodźca po­li­tycz­ny, pacyfista i niezłomny antyfaszysta, mężczyzna obdarzony niezwykłym urokiem osobistym. Biografię Tollera – z wyjątkiem jej tragicznego zakończenia – czyta się jak fascynującą, przygodową powieść. Jej fragment stał się tematem sztuki Tankreda Dorsta, wystawionej w 1968 r. w Stuttgarcie. Prócz kilku faktów z prywatnego życia, życiorys Tollera jest reprezentatywny dla doświadczeń współczesnej mu generacji artystów i intelektualistów, doświadczonych przez wojnę na­ro­do­wych socjalistów, wygnańców skazanych na życie na obczyźnie. Ernst Toller, w Polsce niemal nieznany, w Europie był już za swego życia uznanym i sławnym poetą i dramaturgiem, jego wyrażające społeczny protest sztuki, które zapewniły mu poczesne miejsce w historii literatury niemieckiej, są analizowane na seminariach uniwersyteckich całego świata. Zaliczony został do grona najważniejszych przedstawicieli niemieckiego ekspresjonizmu. Jego sztuki przetłumaczono na 27 języków, grane były na scenach całego świata. W latach dwudziestych był jednym z najsławniejszych żyjących dramaturgów Niemiec. Są ulice noszące jego nazwisko i towarzystwa jego imienia. W 1978 r. Hanser Verlag wydał jego dzieła zebrane. Nieprzerwanie trwa akademicki dyskurs o spuściźnie, którą pozostawił, a etyczne i polityczne przesłania jego dramatów nie tracą na aktualności.

Życie i twórczość Ernsta Tollera

 


Pogrzeb

Pogrzeb idący „Ulicą umarłych”


„Ulica Umarłych”… Totenstrasse… jest bardzo długa. Myślę, że to z powodu samych zmarłych, którzy chcą trochę pospacerować, nim będą złożeni do grobu i nim się rozstrzygnie czy tam zostaną, czy odlecą do nieba. […]
Ernst Toller Moje życie w Niemczech. Autobiografia – rozdział Kindheit w tłumaczeniu Barbary Zarzeckiej – Szamocin 1993 r. Tekst nieopublikowany i znajduje się w archiwum Stacji Szamocin.

Na podstawie pamiętników był zrealizowany Spektakl Teatru 44, działającego przy Szamocińskim Ośrodku Kultury pt. Długa Ulica Umarłych w reżyserii Luby Zarembińskiej, scenografii Jolanty i Tadeusza Małeckich oraz do muzyki Jacka Hałasa (premiera w 1994 roku). W latach następnych prezentowany przez Teatr Stacja Szamocin pt. Ulica Żywych i Umarłych.
Czytaj dalej


Kresy zachodnie – projekty Stacji Szamocin w latach 1997–2009

 


„Życie i twórczość Ernsta Tollera
dziedzictwem kulturowym Szamocina”

– Projekt popularyzowania tradycji regionalnej i wspierania inicjatyw lokalnych w ramach Programu Funduszu Inicjatyw obywatelskich


Tłumaczenia dzieł Ernsta Tollera z niemieckiego na język polski zrealizowane w ramach projektu STACJI SZAMOCIN,
„Ernst Toller – poszukiwanie tożsamości”,
sfinansowane przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej w 2003 r.

  1. Autobiografia Ernsta Tollera Moje życie w Niemczech (tł. Eugeniusz Wachowiak).
  2. Książka Wolfganga Rothe Toller (tł. Jakub Kazecki).
  3. Sztuka Ernsta Tollera Człowiek-Masa (tł. Małgorzata Leyko).
  4. Sztuka Ernsta Tollera Kaleki (tł. Eugeniusz Wachowiak).
  5. Sztuka Ernsta Tollera Przemiana (tł. Anna Maniecki).

Ponadto posiadamy tłumaczenie z niemieckiego rozdziału Kindheit; z autobiografii Ernsta Tollera Moje życie w Niemczech (tł. Krystyna Zarzecka).


plakat2

Plakat autorstwa Anny Kos i Andrzeja Grabowskiego Życie i twórczość Ernsta Tollera dziedzictwem kulturowym Szamocina